سنگهای ادراری کلسیمی
در ۳۰ سال گذشته میزان شیوع سنگهای ادرای (Urinary Stones) رو به فزونی بوده است. یازده درصد مردان و ۶ درصد زنان تا سن ۷۰ سالگی مبتلا به سنگ ادراری خواهند شد. میزان شیوع سنگ ادراری در سفید پوستان سه برابر سیاه پوستان است. حدود ۸۰ درصد سنگهای کلیه از اگزالات کلسیم (Calcium Oxalate) و تعداد اندکی از فسفات کلسیم تشکیل شده اند. یعنی شایعترین سنگ ادراری، سنگهای کلسیمی و شایعترین آنها اگزالات کلسیم است.
برای تشخیص جنس سنگ باید آنرا تجزیه شیمیائی کرد. بعد از اولین حمله سنگ ادراری خطر عود در ۵ سال ۴۰ درصد و در ۲۰ سال ۷۵ درصد است. هزینه بستری در بیمارستان، جراحی و از دست دادن کار در آمریکا بعلت سنگ ادراری (Urinary Stones)، سالانه ۵ بیلیون دلار است. در بیمارانیکه دچار سنگ کلیوی (Kidney Stone) می شوند، میزان نارسائی کلیه و فشارخون بیشتر است. اگر بررسی کنیم، برای تشکیل بیشتر سنگهای کلسیمی (Calcium Urinary Stone) علتی پیدا خواهیم کرد. لازمه پیشگیری از تشکیل سنگ کلسیمی، مشخص ساختن علت آن است.
علت تشکیل سنگهای کلسیمی
اگر میزان املاح ادراری مثل اگزالات (Oxalate) در ادرار به مقداری برسد که دیگر قابل حل در ادرار نباشد، سبب کریستالزه شدن آن و تشکیل سنگ خواهد شد. اگر ما بیائیم به یک لیوان آب با قاشق شکر اضافه کنیم، شکر در ابتدا محلول در آب خواهد بود، ولی زمانی می رسد که دیگر شکر در آن میزان آب غیر محلول شده و بصورت کریستال در می آید، از این فرایند در تولید نبات استفاده می شود. اگر ما بخواهیم مقادیر بیشتری شکر در آب حل شود، باید میزان آب را زیاد کنیم یعنی شکر را از حالت اشباع شدن درآوریم. اگر میزان اگزالات ادرار زیاد شود و یا میزان حجم ادرار کاهش یابد، به نقطه ای می رسد که دیگر اگزالات غیر محلول بوده و رسوب می کند. اشباع ادرار از اگزالات کلسیم ربطی به pH ادرار ندارد ولی فسفات کلسیم در pH ما بین ۷-۶ زودتر به حالت اشباع می رسد. از این مکانیسم می توان استفاده کرد و با افزایش دادن pH ادرار، به بیمارانیکه دارای سنگ فسفات کلسیمی هستند کمک کرد که کمتر سنگ بسازند.
البته موضوع سنگ سازی به این سادگی نیست. ادرار حاوی موادی هست که تعدادی از آنها سنگ سازی را مهار کرده و تعدادی دیگر سنگ سازی را تسریع می کنند. مهمترین ماده ای که در ادرار سبب مهار سنگ سازی می شود، سیترات است. با توضیحاتی که در فوق داده شد، مشخص می شود هرگاه میزان اگزالات، کلسیم و حجم ادرار از حالت تعادل خارج شود، ادرار از اگزالات کلسیم (Calcium Oxalate) اشباع شده و اگزالات کلسیم رسوب خواهد کرد. شایعترین علت متابولیک در بیمارانیکه دارای سنگهای کلسیمی هستند، دفع بیش از حد کلسیم از طریق ادرار است. میزان دفع کلسیم در ۲۴ ساعت از راه ادرار در این افراد بیشتر از افراد عادی است. این بیماران میزان بیشتری از کلسیم از روده جذب می کنند ولی میزان کلسیم خون آنها طبیعی است، علتش این است که بلافاصله پس از جذب کلسیم از روده، آن از طریق کلیه ها دفع می شود. این افراد اگر کلسیم کمتر مصرف کنند (از طریق رژیم غذائی) باز میزان کلسیم دفع شده از طریق ادرار بیشتر از میزان کلسیم مصرفی خواهد بود. این کلسیم زیادی از استخوانها برداشت شده و دفع می شود. این افراد حتی اگر غذای فاقد کلسیم مصرف کنند، مثلا فقط قند مصرف کنند، باز کلسیم ادرار به میزان زیادی بالا خواهد بود. علاوه از آن افرادیکه دچار سنگ کلسیمی (Calcium Urinary Stone) می شوند، میزان دفع اگزالات از ادرار آنها بطور متوسط افزایش می یابد. یعنی این بیماران بیشتر از افراد عادی از راه ادرار اگزالات دفع می کنند. بیماران مبتلا به سنگ اگزالات کلسیم اگر ویتامین C و یا مواد پروتئینی مصرف کنند، اگزالات ادرار آنها زیاد می شود. موضوع مهم این است که بیمارانی مبتلا به سنگ اگزالات کلسیمی، نباید مصرف کلسیم را محدود کنند، مثلا لبنیات نخورند. برای تشکیل سنگ اگزالات کلسیمی، وجود اگزالات در ادرار ۱۵ برابر اهمیت بیشتری از کلسیم ادرار دارد. اگزالات اگر در روده آزاد بماند جذب شده و از راه کلیه دفع می شود، ولی اگر همزمان با اگزالات، کلسیم نیز در روده ها باشد، کلسیم به اگزالات چسبیده و سبب دفع آن می شود و از جذب اگزالات جلوگیری می کند. در حقیقت افرادیکه دارای سنگ اگزالات کلسیمی هستند، اگر کلسیم مصرف نکنند، میزان تشکیل سنگ در آنها افزایش می یابد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به بحث ملحق شوید؟
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *